و التيام « و ما يصل بين شيئين » است و از نظر صوفيه بمعنى اتحاد و شهود حق است كه همه به آن موجودند و متحد با اويند از آن جهت كه تمام كائنات به او موجود و بنفسه معدومند و عبارت از لحاظ عبد است خود را بوجود احدى و اسقاط وجود تقييدى اضافى خود بنحو استقلال پس همواره از امداد وجودى حق و نفس رحمانى امداد گيرد . و اسقاط منيت كه عين وجود اضافى است و لحاظ خود يعنى وجود سرمدى و نهايت جملهء احوال شريفه اتصال محب بمحبوب است و آن بعد از فناى وجود محب و بقاى او بمحبوب صورت بندد چه قبل از فنا امكان وصول نيست . ( دستور ج 1 ص 36 - شرح منازل ص 104 ) بر اهل اتصال در مكاشفات و مشاهدات خود هيچ ضعف و فتور طارى و حاصل نمىگردد و قواى ايشان از اضمحلال محفوظ است و همچنانكه قواى ايشان از تلاشى محفوظ بود ذواتشان از تأثر و تغيير بسبب مخالطت با خلق و مشاهدهء شواهد ممنوع بود ، چه اگر بعد از وصول بسببى از اسباب تغييرى و وهنى به حال ايشان راه يابد از مقام وصول رجوع كرده باشند و آن ممكن نيست . در اصطلاحات صوفيه است كه اتصال ملاحظه و شهود عارف را گويند « مرتبت طور روحى كه اين حالت بسقوط اضافات و قيودات محقق گردد ، در عين مشاهدات ذات ( اصطلاحات صوفيه خطى شماره ثبت 326 ) اتصال بر دو قسم است : يكى اتصال شهودى و ديگرى اتصال وجودى . اتصال شهودى سر محب است با محبوب در مقام مشاهده ، چنان كه نورى گويد « الاتصال مكاشفات القلوب و مشاهدات الاسرار » . اتصال وجودى عبارت از وصول ذات محب است بصفات محبوب و اتصافش بدان و مراتب اتصال وجودى را نهايت نيست و اين حال را سير فى اللّه خوانند و چنان كه منازل آن را قطع كند ، بنهايت آن نرسد و هر چه در دنيا بدان رسد هنوز اولين مرتبت و نخستين منزلى بود از منازل وصول و بعمر ابدى و حيات جاودانى در آخرت بنهايت آن رسد مگر برگزيدگان الهى كه مقام ولايت مطلقه دارند و بمعراج روحانى و بواسطهء سطوات و جذبات ذات نامتناهى به مقام قرب الهى رسند و وصول كامل يابند ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى نه بقرب مكانى بلكه قرب و دنو معنوى روحانى . در منازل السائرين است كه اتصال بر سه قسم است يكى اتصال اعتصام كه در مرتبت بعد از تصفيه از ذات است ، دوم اتصال وجودى ، سوم اتصال شهودى در كشاف است كه اتصال عبارت از انقطاع از ما سوى اللّه است و مراد اتصال ذات بذات نيست زيرا چنين اتصالى ميان دو جسم درست آيد . و گفته‌اند كه كسى كه از خلق نبرد به حق نپيوندد و حضرت رسول ( ص ) فرموده‌اند « الاتّصال على قدر الانفصال عن الخلق » . و در شرح تعرف است كه اتصال